NAZIO BATUEK ETXEBIZITZA-POLITIKA AURPEGIRATU DIOTE ESPAINIARI

Euskadin, legeak bermatu egiten du etxebizitza edukitzeko eta administrazio publikoek etxebizitzarako sarbidea errazteko eskubidea.

Etxebizitzari buruzko ekainaren 18ko 3/2015 Legea onartu izana mugarria izan da gizarte-eskubideak sakontzeko orduan. Honakoa da lege horren arrakasta eta bereizgarri nagusia: esplizituki onartzen da etxebizitza bat legez eta modu egonkorrean okupatzeko eskubide subjektiboa.

Etxebizitza duin eta egokirik ez eta behar diren baliabide ekonomikoak ere ez dituztenen aldeko eskubidea da hori. Era berean, jakitun izanik babes publikoko etxebizitza-parkearen eskaintza nahikoa ez dela, aukera subsidiarioa ezartzen du lege horrek. Horrela, prestazio ekonomiko bat ordainduz asebete daiteke eskubide hori, eta babestutako merkatutik kanpo errentamendura sartu ahal izatea ahalbidetzen die onuradunei.

Horixe da zirkuluaren amaiera. Euskadin aitortzen eta bermatzen den gizarte-eskubide nagusia da. Titularrek jurisdikzio-bidean eska dezakete, legedia espainiarrean orain arte ikusi ez den aurreikuspenean.

Hain da horrela, ezen legeak berak aipatzen baititu Giza Eskubideen Adierazpen Unibertsala (1948ko abenduaren 10ekoa), Eskubide Ekonomikoen, Sozialen eta Kulturalen Nazioarteko Ituna (1966ko abenduaren 16koa) eta Europar Batasuneko Oinarrizko Eskubideen Gutuna (2000ko abenduaren 7an onartu zuten Europa­ko Parlamentuak, Kontseiluak eta Batzordeak).

Hain zuzen ere, Eskubide Ekonomikoen, Sozialen eta Kulturalen Batzordearen bidez, Nazio Batuek publiko egin dute Madrileko familia baten utzarazteari buruzko epaia. Errentatzaileak abiarazitako prozesu judizial baten emaitza izan da utzarazte hori, eta estatuko, Madrileko autonomia-erkidegoko eta udaleko administrazio publikoek ez dute erantzun eraginkorrik eman ordezko ostatua bilatzeari begira.

Familia horrek adingabeak dauzka ardurapean. Atzerapen jarraituak eskatu zituzten, oso egoera ekonomiko penagarrian egonik, adingabeko seme-alaben babesgabetasuna erabatekoa baitzen. Ordezko etxebizitza eskatu zioten IVIMAri, 10 urtez baino gehiagoz aurkeztu zituzten eskaerak kontuan hartuta (Madrileko udal-enpresa da IVIMA, etxebizitzaren eta lurzoruaren arlokoa)

Atzera-aurrera ibili ondoren, eta gizarte-bazterketarako arriskuan dauden pertsona horiei eman zaizkien erantzunetan gabezi izugarriak egon ondoren (Nazio Batuen komunikazioa sartu da post honetan), etxetik bota zituzten gurasoak eta seme-alabak. Larrialdietarako Udal Zerbitzuan (SAMUR) igaro zituzten hurrengo hamar egunak, joateko gonbita egin zieten arte. Ez zieten ordezko ostatu-irtenbiderik eman.

Horren ondorioz, administrazio publikoak ezin izan zituen bermatu —edo ez zuen bermatzen jakin— pertsonei lotutako oinarrizko eskubideak, eta ziurgabetasun-egoeran jarri zuen familia bat, muturreko estutasunean eta zaurgarri.

Agerikoa denez, egoera horiek ez dira toki jakin bakarrean gertatzen (Madrilen, kasu), eta geografia espainiarreko toki askotara estrapola ditzakegu; hiri-eremuetara, bereziki.

Eta, komunikazioak ondorioztatzen duen bezalaxe, “Estatuak arrazoizko argudiorik ez duenez, (…) autoreei etxea utzarazi izana eta estatuko agintaritzek —Madrileko eskualdeko agintaritzak barne hartuta— ordezko etxebizitzarik bermatu ez izana etxebizitzarako eskubidea urratzea izan zen”.

Benetako ohartarazpena ala anekdota soila ote den, horixe da kontua.

 Informazio gehiago:

http://www.ohchr.org/EN/NewsEvents/Pages/DisplayNews.aspx?NewsID=21842&LangID=E

http://www.ohchr.org/SP/ProfessionalInterest/Pages/CESCR.aspx

http://tbinternet.ohchr.org/_layouts/treatybodyexternal/Download.aspx?symbolno=E/C.12/61/D/5/2015&Lang=en

http://www.elmundo.es/sociedad/2017/07/05/595ce610468aebf04b8b4631.html

 

 

 

 

EROSTEA VS ALOKATZEA

Erosi eta alokatu dikotomian, krisia iritsi arte, erostearen aldeko hautua ateratzen zen garaile, baina hori aldatzen ari da eta alokairuaren aldeko apustua gero eta garrantzitsuagoa da.

Blog honetan eman dugu sektoreak hartu duen norabidearen berri, hain zuzen, erosketaren aldeko jarrera erosoak nagusitzen ari direla eta alokairuaren merkatuko jarrerak erasokorragoak direla.

Izan ere, alokairuaren merkatua gorabehera handiko garaia ari da bizitzen, lurrikara iragartzen duten elementuak sumatzen direlarik. Horren lekuko dira errentamendu-prezioen gorakada (%10,2 Espainian eta %4,4 Euskadin) eta alokatzeko erostearen errentagarritasun altuak.

Alokairuko etxebizitzen merkatua gutxi profesionalizatua da gurean, baina bide onetik doa HMISAK (Higiezinen Merkatuan Inbertitzeko Sozietate Anonimo Kotizatuak) direlakoen eskutik. Jabe partikular patrimonialistak ari dira prezioak finkatzen, eta turistentzako apartamentuen ustez elkarlanekoa den fenomenoaren oparotasunak, errentak tenkatzen ari da eta sektorean jokaleku berri bat irudikatzen.

Erabilitako bigarren eskuko etxebizitzen salneurria m2-ko 2.312€ arte iritsi da, batez beste, urteko lehen hiruhilekoan Euskal Autonomia Erkidegoan (1.574€/m2 Espainian)[i], erosteko etxebizitzen batez besteko prezioak[ii] 238.600€ arte iristen dira eta alokairukoena 880€ arte, batez beste.

Horrez gain, kontuan izan behar dugu Etxebiden-Etxebizitza Eskatzaileen Erregistroan dagoeneko izena emanda dauden %82 alokairuko etxebizitza eskatzaileak direla eta duten batez besteko soldata ez dela 12.000€-ra iristen urtean (17.000€-koa da guztien batez bestekoa). Horrek guztiak tentsioa sortzen du.

Alokairuarena finkatzen ari den aukera da, ez da dagoeneko etxebizitza eskuratzeko modu puntual bat harik eta erosi ahal den arte. Aitzitik, beste kultura baten aurrean gaude, non, nahita edo behartuta, errentamendua den bizileku-konponbide nagusia.

 


 

Argibide gehiago:

http://www.ine.es/daco/daco42/daco426/h0417.pdf

http://www.garraioak.ejgv.euskadi.eus/r41-ovse04/eu/contenidos/estadistica/ovv_registral17/eu_def/index.shtml

http://www.garraioak.ejgv.euskadi.eus/estadistica/tablas-estadisticas-de-la-encuesta-sobre-oferta-inmobiliaria-de-la-c-a-e-1er-trimestre-2017/r41-ovse01/es/

http://www.20minutos.es/noticia/3077991/0/firma-hipotecas-abril-2017-cae-ine/

http://www.lainformacion.com/economia/salario-medio-subio-euros-anual_0_1039696460.html

http://www.elmundo.es/economia/vivienda/2017/06/02/5930352c268e3e18598b459d.html

 

 

 

 

 

 

 

 

[i] Erregistratzaileen estatistika 2017ko lehen hiruhilekoa Iturria: Etxebizitzaren Behatokia

[ii] Higiezinen eskaintza 2017ko lehen hiruhilekoa Iturria: Etxebizitzaren Euskal Behatokia

EROSI, ALOKATZEKO: GORANZKO ERRENTAGARRITASUNA

Etxebizitzaren sektorea konplexua, poliedrikoa eta zaila da planifikatu edota ulertzeko.

Ekonomia eta finantza erritmoaren aldaketa dramatikoa ekarri duen garai oso zailaren ondoren, goranzko joerari eutsi omen dio, iraganeko akatsak zuzenduz eta, agian, beste batzuk eraginez.

Invermax-en arabera, alokairuan dauden etxebizitzen errentagarritasunari buruzko txostenean jaso bezala, geroago errentatzeko etxebizitzan inbertitzea egungo beste finantza aktibo batzuk baino askoz etekin handiagoa ari da ematen. Hortaz, etxebizitza berriz ere aktibo oso erakargarria da.

Izan ere, probintziako hiriburu nagusietan, errentagarritasun gordina ia % 6 da.  Izatez, Gasteiz da inbertsio mota horretarako hiribururik erakargarriena.  Alokairuaren batez besteko errentagarritasun gordina % 6,76 da (Madrilen esaterako, konparatzeagatik, % 5,70 baino ez da edo Bartzelonan, % 5,64); Bilbon, berriz, % 5,38, hots, pixka bat txikiagoa.

Aldaketek eragin handia dute merkatu horretan. Adibidez, honako hauek izan dezakete eragina: intereseko eremuko erosketa prezioak, bertako enpleguak, gazteen kontratazioen prekarietatea, gazteok etxebizitza lehenengoz eskuratzeko duten aukera, maizterren batez besteko kaudimena, alokairurako laguntzak eta abar.

Bistakoa denez, errentamendu eskaintza oso handia izateak mota horretako inbertitzaileak (funts txikiak, ertainak eta handiak) ekarri ditu.

EAEko higiezinen arloko eskaintzaren estatistikaren arabera, 2017ko hiruhilekoan, Euskadiko markatu librean eskainitako etxebizitzen batez besteko errenta 897 € zen hilean, hots, urte arteko igoera % 2,7 da.

Eta Etxebide-Etxebizitzaren Euskal Zerbitzuko alokairuan 2017ko lehen hiruhilekoan inskribatutakoak guztizkoaren % 82 dira.

Horri guztiari gehitzen badiogu turismora zuzendutako alokairuko etxebizitza pribatuaren eskaintza handia dela eta oraindik etxebizitza publiko gutxi dagoela errentamendurako, pentsa daiteke beste burbuila bat izan daitekeela, alokairu merkatuaren eskaintzak behar beste gora egiten ez badu, kopuruari eta merkatuan eskaintzeko epeei dagokienez, eskaria etengabe handiagotzen ari baita.

 

Argibide gehiago:

http://apcebcn.cat/web2015/wp-content/uploads/2017/05/expansion-270517-hab-la-vivienda-renta-mas-del-10-en-las-grandes-ciudades.pdf

http://www.elmundo.es/economia/vivienda/2017/05/22/5922b37522601d0f3a8b4610.html

http://www.expansion.com/economia/2017/05/20/591f3b6246163f8f1d8b4645.html

https://cincodias.elpais.com/cincodias/2017/05/22/midinero/1495469563_208014.html

http://www.garraioak.ejgv.euskadi.eus/contenidos/informacion/ovv_adm_alquiler2015/eu_ovv_admi/adjuntos/fitxa.pdf

 

 

 

ALOKAIRU TURISTIKOA EZTABAIDAGAI

Turismoa Espainiako herri askoren hazkunde eta garapen ekonomikorako iturri nagusietako bat da, baina, hainbeste bisitari bertaratzen direnez, kezkatzeko moduko aldaketak eta zailtasunak sortzen hasi dira.

Plataforma teknologiko berriak sustatzeak epe laburretan ostatu-establezimendu gisa erabiltzen diren etxebizitzen hedapena ekarri du. Horrelakoek lehia zuzena egiten diete hotel tradizionalei.

Izan ere, hotel eremuko enpresek arestian egin duten azterlan batekin bat, sorpaso dagoeneko gauzatu da eta 2016an, lehen aldiz, plaza irregularrak hotelekoak baino gehiago izan ziren.

Aurreikusitakoari jarraikiz, 2017rako, Espainiako BPGd turistikoa % 3,2 handituko da, hau da, ekonomia osorako aurreikusitakotik puntu bat gehiago.

Euskadin, EUSTATek egiaztatu du sektore horren ehunekoa Euskadiko BPGdren gaineko % 5,9ra heldu zela; eta, azken datuak ikusita, 2017an gora egiten jarraituko du.

Testuinguru horretan, sasoika edo turismorako etxebizitza bat alokatzea inbertsore txiki eta handientzat modan dagoen inbertsio bilakatu da.

Are gehiago, Airbnb alokairu-plataforma polemikoak bere azken txostenetan nabarmendu du 2016an Espainian 187.000 ostatu zeudela eta sartutako 5,4  milioi ostatu-hartzaile zeudela (% 82ko hazkundea). Gainera, ostalariek eta ostatu-hartzaileek sortutako 4.170 milioi euroko jarduera egon dela (tokiko ostalariek jasotako 650 milioi euroko diru-sarrera) adierazi du.

Zenbateko horiek beldurtu eta zoratu egiten dute. Eztabaidagarriak ere badira.

Euskadin, nahiz eta 2016ko abuztuaren 31tik aurrera ostatu-establezimenduak arautu nahi dituen lege bat dagoen, oraindik ere lan handia dago egiteko.

Baina, errentagarria da? Finantzarioki, zein da hobea, aukera hau ala alokairu iraunkorra?

Badirudi honako bi aldagai hauen araberakoa dela: etxebizitza zenbat egunetan okupatuko den eta etxebizitza hori non dagoen kokatuta. Pisu guztiek ez dute okupazioaren % 20 – % 30 betetzen (udaldia). Baina guztiek dute Ogasunean aitorpena egin behar.

Alokairu iraunkorraren kasuan, eta etxebizitza ohiko egoitza izanez gero, errentatzaileak jasotako diru-sarrerei zerbitzu eta horniduren kostuak kentzetik ateratzen den zenbatekoaren % 60ko kenkaria izan dezake.

Turistikoan, ordea, alokairuan dagoen eta ez dagoen aldiak aitortzen dira; ildo horretatik, batetik, alokatuta egon den egunen proportzioa diru-sarrera gisa aitortzen da eta, bestetik, alokatuta egon ez den egunen proportzioa gastutzat jotzen da (kapital higiezinaren errentamendua bezalako errenta), bigarren etxebizitza bat izateagatik jotzen da errentatzat. Hau da, bakarrik kentzen da alokairu turistikoan dagoen egunen proportzionaltasuna, eta libre edo/eta jabeentzat erabilgarri egon den egunei dagokien zerga ordaindu behar da.

Beraz, oso kontuan hartu behar da Eusko Jaurlaritzako Turismo, Merkataritza eta Kontsumo Sailaren araudia; eta, halakorik egonez gero, horren funtzionamendua jasotzen duen bete beharreko udal araudia (adibidez, Donostiako Udalarena) ere hartuko da kontuan. Noski, kontuak atera behar dira, kontu asko; eta horrela egiaztatuko da ea errentagarria den horrelako higiezinak noizbehinkako turistei uztea.

 

Informazio zabalagoa:

http://www.euskadi.eus/contenidos/informacion/legislacion_turistica/eu_def/adjuntos/160812_Nota%20informativa%20eus.pdf

http://eu.eustat.eus/estadisticas/tema_221/opt_0/ti_Turismoaren_kontu_satelitea/temas.html

http://www.elconfidencial.com/vivienda/2017-05-20/alquiler-vacacional-alquiler-tradicional-rentabilidad-precios-ocupacion_1380456/

http://cincodias.elpais.com/cincodias/2017/05/16/midinero/1494956650_820671.html

http://www.diariovasco.com/gipuzkoa/201609/01/pisos-turisticos-reglados-donostia-20160901010222-v.html

https://static.hosteltur.com/web/uploads/2017/04/Spain-Madrid_ActivityReport-Airbnb.pdf

http://www.exceltur.org/wp-content/uploads/2017/01/Informe-Perspectivas-N59-Balance-del-a%C3%B1o-2016-y-previsiones-para-2017-web.pdf

EURIBOR BERRIA EDO NOLA SAIHESTU TRANPAK BAKAR-JOKOAN

Blog honetan, Euribor berria sortzeko prozesuak bizi izan dituen etapa ezberdinak jaso dira. Oraingoa, martxan jartzean ez ezik, diseinuan ere duen atzerapenaren berri emateko beste atal bat da.

Espainiako hipoteken erreferentziako indize nagusiak aldaketa-garaia bizi du: Batasunaren araudiak hori berriz formulatzea dakar, gaur egun ez baita banku arteko merkatuaren eragiketa errealetan oinarritzen, estimazioetan baizik.

Eraldaketa-prozesu horren baitan, EMMI lanean ari da 2018rako Euribor berri bat izateko, baina ez du guztiz zehazten ea aldaketa hori kontsumitzaileen aldekoa izango den ala ez.

Gogoratu beharra dago 180 bilioi kontratu baino gehiagotarako dagoen egungo erreferentzia aldatzeko interesa eta beharra (horietatik, zati bat baino ez dira hipotekak) banku handiek egindako manipulazioak ekarritako iskanbiletatik datozela.

Bestalde, Europako Batzordeak indize hori “kritikotzat” jo du, hau da, merkatuaren zuzentasunean, egonkortasun finantzarioan, kontsumitzaileengan eta etxeen zein enpresen finantzaketan du eragina.

Diru Merkatuen Europako Institutua (EMMI) saiatu da tasa berria formula gardenago eta, batez ere, transakzio errealetatik hurbilago dagoen batera erreferentziatzen. Hala ere, ez horien bolumenak ez diruaren prezioak ez dute kalkulu berria ahalbidetzen; gainera, azken boladan 12 hilabeterako Euriborra (martxoan, – % 0,11) oinarritzen ari den zenbaki negatiboak kontuan hartuta, ezinezkotzat jotzen da erreferentzia berri bat ezartzea, gaur egungoarekin bat etortzeko arazorik gabe eta egungoaren aldeko ezberdintasun handirik gabe.

Tasa berria ezartzeko denbora luzeagoa igaro beharko da. EMMI institutuak ereduaren probak eta onespenak egiteko 2019ra garaman kronograma bat proposatzen du (dena dela, 2020ko urtarrilaren 1era arte luza liteke).

Hala ere, bertako idazkari nagusiak, Guido Ravoet jaunak, adierazi du ez dakitela Euribor berriaren bidez hipotekak merkeagoak izango diren edota aldaketa hori kontsumitzaileen aldekoa izango den.

Eta, etorkizun finantzarioa aztertzen den bitartean, Espainian (ez da EBko gainontzeko herrien adibidea) kontratuen % 69tik gora tasa aldakorrean daude erreferentziatuta (Euskadin % 79,5era artekoa da) eta % 67tik gora Euriborrera (Euskadin % 78,3ra artekoa da), hau da, Euriborrak eta Euribor berriak etorkizunean ekonomia finantziarioan eragin zentrala dute, baina baita errealean ere.

Beraz, horren diseinuak eta, batez ere, hori lehendik dauden kontratuetan txertatzeak eragin nabarmena izango dute etxe, enpresa eta pertsona askotan.

Informazio zabalagoa:

http://www.lavanguardia.com/economia/20170512/422497785922/guido-ravoet-euribor.html

http://apcebcn.cat/web2015/wp-content/uploads/2017/05/cinco-dias-060517-eco-marcha-atras-en-el-nuevo-euribor-y-ahora-que.pdf

http://cincodias.elpais.com/cincodias/2017/05/04/mercados/1493913562_470175.html

http://www.ahe.es/bocms/sites/ahenew/estadisticas/indices-referencia/

 

 

ETXEBIZITZAREN EUSKAL BEHATOKIAK ETXEBIZITZAREN ERAGILE POLITIKO NAGUSIAK BILDU DITU BILBON

img_20161117_094143Etxebizitzaren Euskal Behatokiak Etxebizitza Behatokien III. Foroa antolatu zuen pasa den azaroaren 17an, Bilboko Euskalduna Jauregian, honako helburu hauekin:

  • Estatuan dauden etxebizitza-behatokien egoeraren eta esperientziaren berri izatea, eta kezkak, lehentasunak eta aurrean dituzten erronkak partekatzea.
  • Behatokien artean elkarlanerako eta talde-lanerako ildoak ezartzeko aukerari buruz gogoeta egitea.

Etxebizitza Behatokien Foroa Estatu osorako antolatu zen, publiko objektibotzat harturik autonomia-erkidego bakoitzean dauden etxebizitza-behatokiak eta, horiekin batera, tokian tokiko etxebizitza-departamentu edo -sailen barruan dauden antzeko unitateak.

Horiez gain, etxebizitza alorrean diharduten estatu edo udalerri mailako beste entitate edo erakunde batzuk ere gehitu ziren, bai eman zezaketen ikuspuntua interesgarritzat jotzen zelako bai Etxebizitzaren Euskal Behatokia bere jarduerak garatzeko orduan eragile horiekin harremanetan izan delako.

Etxebizitza-behatokien foroan, azkenik, 15 entitatek edo erakundek hartu zuten parte, eta Eusko Jaurlaritzako Etxebizitza Sailburuordetzaren eta Etxebizitzaren Euskal Behatokiaren ordezkaritza gehitu behar zaie horiei.

Hautatutako jardunbide egokiak Sustapen Ministerioko Etxebizitza eta Lurzoruaren Behatokiak egindakoak (eragiketak eta estatistika-buletinak aurkeztea) eta Nafarroako Gobernuaren Errealitate Sozialaren Behatokiak egindakoak dira (Trazabilitateak bizi-ibilbideetan, datu-baseen arteko truketik abiatuta: prospektiba eta plausibilitatea). Halaber, Etxebizitzaren Euskal Behatokiak bere zerbitzu nagusiak eta jardunbide egokitzat hartzen diren jarduerak aurkeztu zituen.

Lanerako galdetegien azterketa oinarritzat harturik, taldeka egiteko bi lan-dinamika diseinatu eta moderatu ziren: bata, etxebizitza-behatokiek zer erronkari eta beharrei erantzun behar dieten adosteko, eta, bestea, elkarlanerako eta talde-lanerako ildoak ezartzeko aukerak aztertzeko.

Azkenik, hauexek dira etxebizitza-behatokiek identifikatutako etorkizuneko erronka nagusiak:

  • Informazioa modu automatikoan jasotzeko sistema edo erremintaren bat izatea.
  • Informazioaren kantitatea eta kalitatea hobetzea, kontuan hartuta beharrezkoa dela datuak tokiko mailan banantzea eta ustiatzea eta datuak eguneratuta edukitzea.
  • Politika publikoak diseinatzeko eta planifikatzeko benetako bitarteko
  • Beste administrazio batzuekin elkarlanean jardunda, datuak maila kuantitatibo zein kualitatiboan egiaztatu, jarraitu eta interpretatu behar direla azpimarratzea.
  • Alde estrategikoa (jardueraren “core”-a) barneratuta edukitzea, eta gainerako jardueretarako eta zerbitzuetarako elkarlanean aritzeko dinamikak jartzea beste eragileekin.
  • Ikerketa- eta aholkularitza-ikuspegia sustatzea.
  • Herritarren parte-hartzea sustatzea eta erraztea, behatokiak herritarren “begi” bihur daitezen.

Honako elkarlan-ildo hauek proposatu ziren:

  • Datu-base bat eraikitzea, etxebizitza-behatoki guztien identifikazio eta kontaktuekin.
  • 2017an Etxebizitza Behatokien IV. Foroa antolatzeko konpromisoa hartzea, eta egiteko horretan Nafarroako Gobernuaren Errealitate Sozialaren Behatokiak hartzea lidergoa.
  • Gogoeta egiteko lan-talde bat sortzea, jarraitu beharreko bide-orria diseina dezan, helburuak eta lan-ildo zehatzak jarrita.
  • Sarean lan egiteko oinarriak jartzea, abiapuntutzat hartuz oinarrizko adierazle-taula komun bat, eta identifikatuz erabilitako estatistika-iturri nagusiak zein informazioa biltzeko egiten diren ikerketak.

Topaketa emankorra izan zen bildutako erakunde guztientzat, eta etxebizitza arloan elkarlanean eta talde-lanean jarduteko oinarri sendoak jarri ditu.

 

Txema Duque Carro. Gizarte-zerbitzuetako zuzendariorde teknikoa. Gizarte Ekintza Saila. Bilboko Udala

txemaEtxebizitza premien eta eskaeraren bilakaera: joerak eta etxebizitza eskuratzeko zailtasunik handienak dituzten kolektiboak 

EB: Ba al duzu informaziorik zure udalerriko lehen etxebizitza eskuratzeko eta etxebizitza mantentzeko premiei buruz?   Zein dira azken urteotako joerarik nabarmenenak? 

TD: AURRETIKO OHARRA: Ez dugu ez daturik ez ikerketarik gai horri buruz. Beraz, Bilboko Udalaren zerbitzuen jarduerari eta prestazioei buruzko datuetan oinarrituko naiz galderari erantzuteko. 

Bilboko Udalaren 2015eko Memorian ageri diren datuen arabera:

2015ean, 10.969 herritarri eman zaie hitzordua Gizarte Larrialdietarako Laguntzak (GLL) kudeatzeko. Udalak guztira 7.620 espediente izapidetu ditu 2015ean. Horietatik, 6.251 onartu eta ordaindu ditu. Beste 1.366 espedienteri uko egin die, araudia betetzen ez zutelako. Onartutako 6.251 diru-laguntzetatik, 5.728 Eusko Jaurlaritzaren funtsen kontura ordaindu ziren eta 523 udal-funtsen kontura. Aurrekontu osoa 5.102.933,59 €-koa izan da. Zenbateko horretatik, 4.661.727,74 € Eusko Jaurlaritzaren funtsetatik etorri dira, eta gainerakoa udal-funtsetatik.

Udal Laguntza Bereziak izeneko prestazioak unean uneko diru-laguntzak dira (ez dira aldizkakoak), arazo zehatza eta premiazkoa izanik, ohiko laguntza-bideetarako sarbiderik ez duten herritarrentzat. Udal-funtsak dira. 2015ean, GLLen atalean izapidetutakoez gain, beste 148 espediente izapidetu dira horrelako laguntzak emateko, guztira 195.340,94 €-koak. Era berean, laguntzen atal horretan, 2015ean beste 98 espediente izapidetu dira etxebizitzarako soilik diren diru-laguntzak emateko, guztira 154.548 €-koak.

Lanbidek emandako datuen arabera, 2015ean guztira 124.693.614 € bideratu dira Diru Sarrerak Bermatzeko Errentara (DSBE), Guraso Bakarreko Unitateentzako Sorospenera (GBUS) eta Etxebizitzako Gastuetarako Prestazio Osagarrira (EGPO), honela banatuta: 102.394.959,06 € DSBErako eta GBUSerako eta 22.298.655,32 € EGPOrako. Batez beste 16.260 onuradunek jasotzen dituzte laguntza horiek. 2015eko abenduaren amaieran 16.124 onuradun zeuden,  2014an (16.314 lagun) baino % 1 gutxiago. 

EB: Oro har, zehaztuko zenuke zer talde eta kolektibo geratu diren etxebizitza-merkatutik kanpo krisialdiko urte hauetan? Zenbateraino daude Etxebiden erregistratutako eskariaren barruan eta zenbateraino ezin dira Erregistro horretan sartu? 

TD: Kontuan hartzeko moduko kolektibo bat dago, Etxebiden izena emateko  gutxieneko diru-sarrerarik ez duelako: lan-merkatuan kide bakar bat ere ez duten familia-unitate asko daude, eta beste kasu askotan, ezkutuko ekonomian jardueraren bat egin arren, ez dute diru-sarrera horiek frogatzeko aukerarik.

Eta kontuan hartu beharko lirateke Etxebidek, Visesak eta udaletako etxebizitza-agentziek (Bilboko Udal Etxebizitzak Erakundeak, kasu) ordaindugabeei buruz eman ditzaketen datuak, krisialdiari lotutako egoera sozio-laboralak direla-eta, batez ere lan-merkatuan sartu eta bertan geratzeko zailtasunak direla-eta.

Muturreko egoerei eta, bereziki, etxebizitza galtzeko arrisku errealari dagokionez, Utzarazpenen kontrako Udal Zerbitzuaren datuak eman ditzakegu: 2015ean 115 kasu artatu dira (xehetasun gehiago jakiteko, ikusi 2015eko Txostena, 170. orrialdea eta hurrengoak). 

EB: Zure ustez, zer talde edo kolektibo daude  egoera larrian, etxebizitza eskuratzeko eta  ordaintzeko administrazio publikoen berehalako erantzuna behar dutelako?  Zenbateraino kronifikatu da azken urteotan kolektibo horien egoera eta nola erantzuten dio prestazio-sistemak (EGPO, Larrialdietarako Laguntzak eta abar) horien egoerari?

 TD: Etxebizitzarik gabeko pertsonak, udalaren harrera-zentroetan hartzen direnak eta, etxebizitza eskuratzeko dituzten zailtasuna direla-eta, zentro horietako egonaldia luzatu behar dutenak; luzaroko langabeak, hainbat  kidetako familia-unitateekin; lan-merkatu ezin eskasago batean sartu eta irten ari direnez, Diru Sarrerak Bermatzeko Errenta jasotzerik ez duten pertsonak.

Pertsona horietako asko muga-mugan zeuden jada 2008ko krisiaren aurretik. Ez zuten okerrera egiteko tarte handirik.

Egoerarik larrienak DSBEa jasotzen ez duten pertsona eta familienak dira. 

Dakizun bezala, 3/2015 Legeak, ekainaren 18koak, Etxebizitzarenak, etxebizitzarako eskubide subjektiboa jasotzen du, eta xedapen gehigarrian aurreikusitako kolektiboetan berehala erabili behar dela dio.   

EB: Zer iruditzen zaizkizu eskubide horren aplikagarritasuna eta bideragarritasuna? 

TD: Eskubide subjektiboari buruzko Dekretu Proiektua irakurrita, alderdi batzuk hartu behar ditugu kontuan:

  • Ez dago argi zer eginkizun izango duen EGPOak, dekretua indarrean jartzen denean.
  • Ez dakigu Dekretu Proiektuak zer eragin izango duen Gizarte Larrialdietarako Laguntzen (GLL) kudeaketan eta, bereziki, Dekretu Proiektu horretan aurreikusitako eskubide subjektiboari uko egiten zaion kasuetan.
  • Izan ere, Dekretu Proiektuaren 11-1-b)-3. artikuluak dioenez, etxebizitzarako prestazio ekonomikoa (EPE) eskatzen denean, errentamendu edo azpierrentamendu kontratu bat izanez gero, kreditu-erakunde baten bidez errenta ordaindu izanaren ziurtagiria erantsi behar da.
  • Agindu horren arabera, errenta ordaindu ez duten pertsonek ezin dute laguntza hori jaso, eta horrelako kasuak maiz gertatzen dira. 

EB: Zer irizten diozu eskubide horri eta gaur egun indarrean dagoen prestazio-sistemaren barruan dagokion prestazioari (bereziki EGPOari eta Gizarte Larrialdietarako Laguntzari)? Zertan aldatuko dira 3/2015 Legearen eskubide subjektiboaren babespean etxebizitza-prestazio berriaren onuradunak gaur egungo EGPOaren onuradunekin alderatuta?

TD: Eskubide subjektiboari buruzko Dekretu Proiektua irakurrita, alderdi batzuk hartu behar ditugu kontuan:

  • Prestazioaren zenbatekoari dagokionez, batez ere egoera ahulenean dauden kolektiboen kasuan: gehienez 250 euroko zenbatekoa denez, araudiak ahalik eta zabalena izan beharko du; adibidez, alokairu kolektiboak onartuz, logela-alokairua (19. art.) baino zabalagoa izan daiteke, horrek mugak baititu (22. art.) gizarte-bazterketako arriskua duten kolektiboentzat.
  • Dekretu Proiektuak EGPOa eskuratzeko aurreikusitako baldintzak zorroztu egin ditu honako puntu hauetan:
  • Urteko gutxieneko diru-sarrerak.
  • Etxebideko antzinatasuna (4 urte). EGPOak hiru urte ezartzen ditu.
  • Prozeduraren iraupena (6 hilabete).
  • Prestazioa amaituz gero, ez da mugarik zehaztu berriz eskatzeko epean. Diru-sarrerak Bermatzeko Sisteman, urtebetekoa da. 

Alokairua sustatzea etxebizitza-premiari lehentasunezko erantzuna emateko 

EB: Zure ustez, alokairuko etxebizitza babestuak etorkizuneko etxebizitza-politikaren joera nagusia izan behar du?  Ezagutzen al duzu udalen edo beste erakunde batzuen ekimenik zailtasun bereziak dituzten kolektiboentzako etxebizitza sustatzeko? 

TD: Itxura guztien arabera, alokairuko etxebizitza babestuak etxebizitza-politikaren apustu nagusia izan behar du.

Zailtasun gehien dituztenentzat, etxebizitza gizarte-laguntzarekin eskuratzeko programak aztertu litezke. Etxebizitza-sistemaren eta gizarte-zerbitzuen sistemaren arteko programak izango lirateke.

Programa horiek emaitza positiboak izan dituzte, bai etxebizitza eskuratzean, bai berori mantentzean.

Egoiliarrak behar izango duen laguntzaren maila edo intentsitatea agindu teknikoen arabera zehaztuko da, pertsona edo familia bakoitzaren beharrizanak aintzat hartuta. 

Eskerrik asko

KONSTITUZIO AUZITEGIAK KATALUNIAKO PISU HUTSEN GAINEKO ZERGAREN KAUTELAZKO ETETEA KENDU DU

Tribunal ConstitucionalKonstituzio Auzitegiak, joan den maiatzaren 3an, Kataluniako Parlamentuak onartu zuen eta uztailaren 21eko 14/2015 Legean babestuta dagoen Etxebizitza Hutsen gaineko Zerga eten zuen, 5 hilabeteko epe luzagarri baterako.

Duela gutxi, goi-auzitegiaren osoko bilkurak kautelazko etetea kentzea erabaki du, baina horrek, ordea, ez du aukerarik ematen azken emaitza iragartzeko; izan ere, auzia ondorengo epai irmoaren bidez ebatziko da.

Etxebizitzaren jabetzaren gizarte eginkizuna ez betetzeak zergapetzen du zergak, bi urtez baino gehiagoz hark kausa justifikaturik gabe hutsik irautea izanik eginkizun hori ez betetzea.

Higiezinen jabe diren pertsona juridikoak zergapetzen dira eta azalera erabilgarriko metro karratuen arabera, urtean gutxieneko 800 euroren eta 2.400 euroren artekoa izan daiteke.

Zerga finalista da eta etxebizitza-planek babestutako jarduerak finantzatzeko erabiltzen da, hura bildu den udalerriak lehenetsiz. 2015eko martxoan lehen aldiz likidatu diren sarrerak 11,3 milioi eurokoak izan dira eta 2016rako 14,3 milioira iristea aurreikusten da.

Gogoratu behar da ekainaren 18ko 3/2015 Legea, Euskal Autonomia Erkidegoko Etxebizitzarena ere kautelaz eten zuela Konstituzio Auzitegiak aurtengo apirilaren 12an, zenbait artikulutan. Hor, hain zuzen ere, etxebizitzaren gizarte eginkizuna hura era iraunkorrean eta justifikaziorik gabe hutsik egoteagatik ez betetzea jasotzen zen, bi urtetik gorako aldian zehaztuta eta, noski, etxebizitza hutsaren saria ere bai.

Euskal Legearen kasuan, 10 euroko zenbatekoa ezartzen da metro karratu erabilgarri eta urte bakoitzeko, eta urtean % 10 igotzen da gehienez hasierako zenbatekoa halako hiru izan arte.

Gure kasuan ere, sarrerak (oraingoz inoiz posible izan ez direnak) finalistak lirateke, etxebizitzako politika publikoak finantzatzeko erabiliko bailirateke. Eta pertsona juridikoak nahiz fisikoak zergape litezke.

KAren hurrengo mugimenduei adi jarraitu beharko da.

 

Informazio gehiago:

http://www.deia.com/2016/04/16/sociedad/euskadi/la-ley-de-vivienda-suspendida-de-forma-cautelar

http://ccaa.elpais.com/ccaa/2016/09/26/catalunya/1474914459_793286.html

http://www.expansion.com/juridico/sentencias/2016/09/26/57e94eab468aeb25278b464f.html

SOCIMI-EK ETA EB FUNTSEK HIGIEZINEN MERKATUA PIZTEKO DUTEN EGINKIZUNA

Analistek iragartzen dutenez, 2017an SOCIMIak (Higiezinen Merkatuan Inbertitzeko Sozietate Kotizatu Anonimoak) izango dituzten aktibo higiezinen balioa 5.500 milioi eurotik gorakoa izango da, eta egun burtsa-parkean 25 izatetik, 35 baino gehiago izatera igaroko dira.

Sartuko diren garrantzitsuen artean, Domo kooperatiben kudeatzailea dago, etxebizitzetan espezializatutako SOCIMI bat. Acciona ere sartuko da higiezinen negozioan, eta banku batzuk ere aukera hori aztertzen ari dira, hala nola Sabadell bankua, Hotel Investment Partnership sozietatearen bidez.

Beraz, badirudi SOCIMIek, euren bolumenagatik eta alokairuaren eskaintzan duten espezializazioagatik, garrantzi handia izango dutela Espainiako higiezinen merkatuan.

Hala onartzen du Migeul Ferre Ogasuneko estatu-idazkariak ere. Iragarri duenez, higiezinen sektorea normalizatu egingo da, sozietate horien eginkizunari eta Europar Batasunetik datozen laguntzei esker.

Ferreren arabera, 4.200 milioi baino gehiago daude eskuragarri, Europar Batasunak energia aldetik jasangarriagoak diren eraikinak eraikitzeko jarduerak finantzatzeko eskainitako laguntzetan.

Merkatu hori, higiezinena, zenbait abiaduratan mugitzen da (horrexegatik, prezioek zonen eta aktiboen tipologiaren arabera jokatzen dute) eta sektorea hazkundearen bidean egonkortzea aztertu behar diren indize askoren mende dago (finantzazioaren eskuragarritasuna, egonkortasuna, enplegua…); aktiboak finantzatzeko eta kudeatzeko bitarteko mota horrek dauzkan garrantzia eta goraldia (eta profesionalizazioa eta heldutasuna) direla-eta, dirudienez, oso kontuan hartu beharko dira etxebizitzak alokatzeko merkatuaren dinamizatzaile gisa ere.

Bestalde, burtsan kotizatu behar dutenez gero, gardentasun dosi handiak espero dira sozietate kotizatuen informazio betekizunak betetzeko: akziodunak, hiruhilekoko kontuak, gobernu korporatiboa, etab.

Informazio gehiago:

http://cincodias.com/cincodias/2016/10/13/empresas/1476383289_215875.html

http://www.expansion.com/2013/12/05/empresas/inmobiliario/1386273873.html

http://www.apce.es/index.php/pagesContents?id=5

Igor Etxabe Saenz De Zaitegi. ALOKABIDEko Arreta eta Kanpo Komunikazioko zuzendaria

igorALOKAIRUA GEHIAGO SUSTATZEKO FAKTORE ERABAKIGARRIEN DIAGNOSTIKOA ETA BALORAZIOA

Etxebizitzako Behatokia: Zein dira, zure ustez, alokairuaren aldeko apustu politikoa  indar handiagoz gauzatzea oztopatu duten faktore nagusiak?

Igor Etxabe Saenz De Zaitegi: Alokabide erremintaren bitartez kudeatu beharreko alokatzeko etxebizitzen bolumenari dagokionez, alokairuaren aldeko apustu handiagoa egiteko zailtasunaren arrazoiak ekonomikoak dira funtsean. Eskaerak eta Etxebizitzari buruzko Lege berriak premia oso handia dela erakusten dute, baina  gaur egun  ditugun bitartekoekin eta horretara bideratzea aurreikusten direnekin oso zaila da premia horri guztiari erantzutea. Hauxe da egoera:

  • Alokatzeko babes publikoko etxebizitzen (BPE) sustapena murriztua da eskaerarekin eta salmentarako BPEkin alderatuta, azken horrek pisu handia baitu Eusko Jaurlaritzaren administrazioan.
  • Bizigune Programako etxebizitzen jabeei (partikularrei eta erakundeei) ematen zaien ekarpen ekonomikoa murriztu egin da, eta horren eraginez, beste eskakizun batzuekin batera, ezin izan da aurretiaz zehaztutako helburua bete.
  • Bizigune Programa eten egin da Gasteizen, bitxia badirudi ere, programa horretara bideratutako etxebizitza-eskaintza oso garrantzitsua izan arren, alokairu pribatuaren prezioak jaitsi egin baitira, gaur egun dauden alokatzeko BPEn kopuru altua dela eta.
  • ASAP programak ez ditu aurreikuspenak bete, agente kolaboratzaileek, jabeek eta etxebizitza-eskatzaileek dituzten premien eta interesen bateratze konplexua dela eta.
  • Erakunde pribatuen aldetik (finantza-erakundeen aldetik, batez ere) oso etxebizitza gutxi eskuratu dira horiek alokatu ahal izateko, erakunde bakoitzak dituen ezaugarrien eta premia zehatzen eraginez, eta EAEn Estatuko gainerako lekuetan bezainbeste higiezinen stocka ez dagoelako, hain zuzen ere.

Alokairuaren kulturak sendoa izaten jarraitzen badu ere, nire ustez hori ez da zailtasun bat, egoera sozioekonomikoa dela-eta, herritarren estratu jakin batek (baliabide ekonomiko gutxien dituzten edo familiaren laguntza-sare txikiagoa duten herritarrek) alokairuaren alde egiten baitu eta hala egiten jarraituko baitu, alokairu sozialaren alde batez ere. Horregatik, azken kasu horretan, eskaera eskaintzaren gainetik mantenduko da, alokairuaren barneko errotazioa baxua izango da, eta alokairu sozialaren erabiltzaileek oso zerbitzu eta eskaintza garrantzitsuak beharko dituzte; gainera, ezinbestekoa izango da erakundeen eta erakunde elkartuen artean hura behar bezala koordinatzea.

Bestalde, ordaindu beharreko errenten eta diru-sarreren arteko aldea alokairu pribatuaren kasuan gertatzen da batez ere. BPEn kasuan, ordea, errentaren kalkulurako diru-sarreren % 30eko muga finkatzen da, eta horrek etxebizitza bat eskuratzea ahalbidetzen du, horretarako etxebizitza baten aldez aurretiko esleipenaren/erabilgarritasunaren iragazkia igarotzen bada.

EB: Zure ustez, nola gauzatu beharko litzateke alokatzeko etxebizitzen eskaeraren (kolektibo eskatzaileen profilaren) eta eskaintzaren (errenta-maila, etxebizitzen ezaugarriak eta bizigarritasun-baldintzak) arteko bitartekotza eta hurbilketa, modu eraginkorragoan?

IES: Oraintxe bertan, eskaeraren eta eskaintzaren arteko hurbilketa nahiko eraginkorra dela uste dut, batez ere gaur egun dauden alokatzeko BPEn erabilgarritasun txikia kontuan hartuta. Esleipenerako baremazio-irizpideek, esleipen zuzenek, birkokapenek, berriz ostatu emateek eta abarrek alde hori ahalik eta gehien egokitzea ahalbidetzen dute.

Nire ustez, baremazio-irizpideen eta Etxebizitzari buruzko Legearen eraginez, alokatzeko BPE bat eskuratzeko aukera alderdi ekonomikoetan oinarritzen da batez ere; horrela, alde batera uzten dira etxebizitza bat behar duten herritar-geruza ugari (gazteak, pertsona zaharrak, kide gutxiko familia gurasobakarrak, ikertzaile aberriratuak, unean uneko langabeak eta abar).

Horregatik, oso onuragarria izango litzateke premia horiek estali ahal izateko etxebizitzen programa/kupo/tipologia gehiago izatea, eta hor bai, hor behar-beharrezkoa izango litzateke hezkuntzako, udalerrietako, hirugarren sektoreko eta abarretako beste erakunde batzuekin lankidetzan jardutea. Era berean, eta malgutasuna lortu nahi badugu, esleipen/ebazpen zuzenak gora egin beharko du aurrera begira, eta emaitza onak eskainiko dizkigu seguruenik.

Zentzu horretan, Bizigune Programak etxebizitzen erabilgarritasun eta malgutasun egokiak eskaintzen ditu gaur egungo eskaera konplexuari eta banatuari erantzuteko; izan ere, denbora-tarte txikian etxebizitzak eskura daitezke premia duten udalerrietan; gainera, eskuratutako etxebizitza horiek ezaugarri jakin batzuetara egoki daitezke (logelak, irisgarritasuna eta abar), horiek eskatzen dituzten pertsonen edo bizikidetza-unitateen tipologiaren arabera. Gainera, aurrekontu-partida hori egonkorra eta aurreikusteko modukoa da, eta horrek asko laguntzen du programa prestatu, jarraipena egin eta betetzeko orduan. Zuzkidura hori areagotu egin beharko litzateke, programan txertatzen diren edo bertan geratzen diren etxebizitzen kopurua handitu nahi badugu.

Beste eremu bat alokatzeko libre dauden etxebizitzen erabilgarritasuna izango litzateke; horiek birgaitzeko laguntzak eman diren kasuetan, esaterako, jabeak zenbateko hori itzultzeko modu bat etxebizitza programaren batean inolako kosturik gabe uztea izango litzateke, denbora-tarte jakin baterako.

Eskaintzaren eta eskaeraren esparruan oso garrantzitsua da beste erakunde batzuekin lankidetzan jardutea. Hutsik dauden etxebizitzak mobilizatzeko udalen, Eusko Jaurlaritzaren eta Alokabideren arteko gaur egungo lankidetza-hitzarmenak, adibidez, areagotu egin litezke eskatzaileei buruzko informazio gehiago (hitzarmenak Etxebiderekin eta Jaurlaritzarekin) eta etxebizitza erabilgarriei, premia zehatzei, gizarte-zerbitzuei, ondasun higiezinen gaineko zergen eta udal-tasen kudeaketari, arreta eskaintzeko leihatilei eta abarrei buruzko informazio gehiago eskainiz gero, eta jarraipen handiagoa eginez gero.

EB: Zer BALORAZIO EGITEN DUZU ETXEBIZITZARI BURUZKO EKAINAREN 18KO 3/2015 LEGEAK PLANTEATZEN DUEN ETXEBIZITZAREN ESKUBIDE SUBJEKTIBOAREN EGOKITASUNARI eta Arau horrek planteatzen duen alokairuaren aldeko lehentasunezko aukerari dagokionez? Nola baloratzen duzu Legeari aurre egiteko bideragarritasuna, gaur egun ditugun baliabide publikoak kontuan hartuta? Eta hark gaur egungo prestazioen sistemarekin (EPO/GLL) duen osagarritasuna?

IES: Profesional gisa, ez dut Eusko Legebiltzarrean onartu den eta bete behar dudan Lege baten eremu zehatzen egokitasuna edo egokitasunik eza baloratzen. Dena den, horiek kudeaketari eta baliabideei dagokienez eragiten dituzten abantailak eta eragozpenak foro egokietan planteatzea dagokit. Nire ustez, baliabide publikoak gizartera itzuliko diren inbertsioetara eta politiketara bideratu beharko lirateke, argi eta garbi; hori gertatzen da, esaterako, alokairu publikoaren kasuan, eta salmentarako BPEak ez datoz bat ikuspegi horrekin.

Era berean, bistakoa da, gaur egungo baliabideekin (ekonomikoak nahiz gizatiarrak, eskura dauden etxebizitzak, erakundeen arteko lankidetza, nahiz beste mota batzuetakoak), ezinezkoa dela Etxebizitzari buruzko Lege indartsuak planteatzen dituen eskakizunak betetzea. Hark eskatzen duen erregelamendu-mailako garapen garrantzitsua dagokion aurrekontu-zuzkidurarekin batera gauzatu behar da, bestela, Legearen eraginkortasuna ahuldu egiten baita.

Alokatzeko BPEn parkea ez da nahikoa −eta horrela izaten jarraituko du− eskaerari erantzuteko, eta, horregatik, etxebizitza-prestazio ekonomikoa (EPE) oso erreminta garrantzitsua izango da etxebizitza bat eskuratu ahal izateko aukerak bermatzeko. Horregatik, guztiz logikoa da alokatzera bideratutako prestazioa etxebizitza esparruaren barnean arautzea eta kudeatzea, baita etxebizitza bat eskuratzeko premiaren inguruan eskaintzen diren prestazioak bateratuta eta, hori posible ez balitz, koordinatuta egon daitezela ere. Horregatik, nire ustez, EPEak gaur egungo EPOa xurgatu beharko luke, horiek laguntza bakar batean eskainiz, eta hura beste laguntza batzuekin koordinatu behar da, bikoiztasunik egon ez dadin.

Horiek egokitzea beste gauza bat da, herritarrei kasu bakoitzean dagokien aukerarik egokiena eskaintzeko orduan. Lehenik eta behin BPE bat eskaintzea eta, horrelakorik ez badago, laguntzak ematea ez da eskubide subjektiboa bermatzeko modurik egokiena. Askotan, eskura dauden BPEk ez dituzte, esaterako, etxebizitzaren ezaugarriak estaltzen, baina bai EPE bat duten etxebizitza libreek. Egoera batzuetan, pertsonentzat ekonomikoki garestiagoa izaten da BPE bat eskuratzea −horiek ordaindu behar duten errenta dela eta− errenta ekonomiko bat eta dagokion EPEa duen etxebizitza libre batean jarraitzea baino. Hori dela-eta, beharbada beste aukerarik ez dutenentzat beharko genukeen etxebizitza bat onartzera “behartzen” ditugu horiek, dagoeneko estalita zegoen premia bat estaltzeko.

Eta, jakina, eskainitako zerbitzuak eta Legea bera eraginkorragoak izan daitezen ezinbestekoa da udalekin GLLen norakoa koordinatzea, eta LANBIDErekin DSBEak eta EPOaren trantsizioa koordinatzea.

EAE-N HUTSIK DAUDEN ETXEBIZITZAK AURKITU ETA HORIEK ALOKAIRUEN MERKATURA MOBILIZATZEKO PROGRAMEN ETA ESKU-HARTZEEN BALORAZIOA

EB: Etxebizitzari buruzko ekainaren 18ko 3/2015 Legeak udalerrian hutsik dauden etxebizitzen inbentario bat egin beharra aurreikusten du udalen kasuan.  Ba al duzu udalerrietan hutsik dauden etxebizitzen parkeari buruzko informaziorik? Zentzu horretan, laster esku-hartzeren bat ezartzea aurreikusten duzu? Zein esku-hartze garatu duzu zure erantzukizun-eremuan hutsik dauden etxebizitzak mobilizatzeko?

IES: Alokabideri dagokionez, badakit udal batzuek hutsik dauden etxebizitzen inbentarioak egin dituztela. Oso eginkizun korapilatsua izan da, hutsik dauden etxebizitzen definizioa ezartzeko irizpideak ez baitira guztiz garbiak, eta, momentuz, horiek ez dituzte balorazio hori egin ahal izateko beharrezko datuak (erroldatzearen kasuan bezala).

Nire ustez, inbentarioak egitea baino askoz eraginkorragoa izango litzateke udaletan etxebizitza horiek merkaturatzeko jarduketak sustatzea, ikusi dudanaren arabera, inbentario horiek ez baitute korrelazio zuzenik izaten hutsik dauden etxebizitzen mobilizazioarekin. Zentzu horretan, hainbat udalek interesgarritzat jotzen dituzten datuei buruzko kontsultak egin dizkiote Alokabideri, martxan jartzeko jarduketak kuantifikatzeko helburuarekin. Alokairu-eskaeraren, udalerrian alokatzeko dagoen BPE kopuruaren eta abarren gisako datuei esker, horiek ondasun higiezinen gaineko zergaren (OHZ) murrizketa aplikatzea erabaki dute alokairu-programa publikoetan dauden etxebizitzen kasuan; beste kasuren batean, etxebizitza programa horietan txertatu nahi izatea eta horretarako aldez aurretiko kudeaketak egin izana nahikoa izan da diru-laguntza hori jasotzeko. Planteatutako beste laguntza batzuen artean, berrikuntzen finantziazioa (kasuren batean, OHZ murriztea planteatu da, kalifikazio energetikoaren arabera) edo programak planteatutakoari erantsitako errenta baten ekarpena ditugu.

Halere, etxebizitzak mobilizatzea ez da uste bezain erraza, eta, nire ustez, bulkada garrantzitsua eman beharko litzaioke beharrezko baliabideak bideratzeari eta erakundeen arteko lankidetzari. Gainera, ez dugu ahaztu behar hutsik dauden etxebizitzen programetarako etxebizitzak eskuratzea bezain garrantzitsua dela parkea erabilgarri mantentzea; horregatik, jarduketa eta zuzkidura guztiek bi alderdi horiek izan behar dituzte kontuan.

Alokabiden, “Zabaldu zure etxea” kanpainak agendaren erdigunean jarri du, berriz ere, hutsik dauden etxebizitzen mobilizazioa, eta, ahalegin handia egin ostean, etxebizitza-parkea mantentzea lortu da; izan ere, dekretu berriak ezarritako baldintzen eraginez, horiek ez ziren horren erakargarriak jabeentzat. Era berean, hainbat udalekin lankidetza estuan jarduteko balio izan du, eta horietako batzuek mobilizazio hori sustatzeko lankidetza-hitzarmenak sinatu dituzte. Hitzarmen horiek mantentzea eta zaintzea, hau da, ez horiek sinatzea bakarrik, eskaintza eta koordinazio handiagoak eragiten dituen beste alderdi bat da.

EB: Ados al zaude Lege horren orientazioarekin, bahitura-prozesuetara iristea eta ad hoc kanonak eta zergak ezartzea eragin dezaketen esku-hartzeak ezartzeko orduan? Mesedez, arrazoitu zure iritzia etxebizitzaren arloan udalerrien eta, oro har, lurraldearen errealitatearen inguruan duzun ezagutzan oinarrituz.

IES: Nire esperientzia nahiko mugatua da puntu horretan. Horregatik, hirugarrenek helarazi dizkidaten esperientzietan oinarrituko dut nire erantzuna, eta, dirudienez, zigorrak eragiten dituzten politikak ez dira onurak eskaintzen dituztenak bezain eraginkorrak. EAEko zenbait udalek OHZ errekarguak ezarri dizkiete hutsik dauden etxebizitzei; kasu batzuetan, atzera egin behar izan dute eta, beste batzuetan, Alokabideren aldetik ez dugu mobilizatutako etxebizitza hutsen gorakada garrantzitsurik hauteman. Eskaera etxebizitzen kopuruari eta tipologiari dagokionez hartu behar da kontuan,  ezarri beharreko beste neurri batzuk erabakitzeko. Izan ere, behar ez ditugun etxebizitzak edo eskatzailerik gabeko etxebizitzak mobilizatzea gerta liteke. Udal batzuek beren jabetzako etxebizitzak laga nahi zizkigutela esanez deitu dute Alokabidera, beren udalerrietan eskaerarik ez dutelako. Bestalde, kasu askotan, etxebizitzak eskatzen dizkigute udalek, beren udal-politikak garatu ahal izateko; horrez gain, etxebizitza horien errentamendua kudeatzeko zerbitzu profesionalak eskatzen dizkigute.  Etxebizitza kopurua oso txikia denez, eta horiek hainbat udalerritan banatuta daudenez, horiek kudeatzea sekulako erronka da. Nire ustez, hori koordinatzeko modu berritzaileren bat behar dugu, udaletxeak bere herritarrekin duen gertutasuna Alokabideren eta Sailaren gaitasunarekin eta profesionaltasunarekin batu ahal izateko.

Nolanahi ere, alderdi guztiak hartu behar dira kontuan, ezarritako neurri guztien indarrak eramango baikaitu ezarri nahi diren politiketara, eta horiek guztiz eraginkorrak ez izan arren, ezer ez egitea baino askoz hobeak dira. Benetako erronka horiekin behar bezala egokitzea izango da, horiek gutxieneko etekina izan dezaten eta horien emaitzak behar bezala ebalua daitezen, jarduketak modu egokian doituz. Ahalegin tekniko, ekonomiko eta gizatiarrek emaitza kaskarrak eskaintzen badituzte, eta bideratutako baliabideen eta helburuen artean loturarik ez badago, helburu horiek ez dira inola ere beteko, eta hori oso frustragarria izan daiteke administrazioarentzat eta herritarrentzat.

EB: Zure ustez, zein esku-hartze edo jarduketa dira beharrezkoak lurralde-testuinguru desberdinetan alokairu-politikak sustatzeko? Zein izango lirateke, zure ustez, gaur egungo politiken puntu erabakigarriak, eta zeintzuk horien onura nagusiak?

IES: Emandako erantzun guztiekin, puntu honetan planteatutako kontsulta guztiei erantzun diedala uste dut.

Eskerrik asko, Igor.